اخبــار ســایت

گفتگوي سايت تاريخ ورزش با استاد جواد عليزاده

🕔1399/06/18 0 Comments

سبک خاص خود را دارم

 در یک از روزهای شهریور 1399 با هماهنگی وقت قبلی خدمت استاد جواد علیزاده یکی از بزرگان هنر طنز وکاریکاتور کشورمان رسیدم و بهانه ما با موضوع تاریخ ورزش کاریکاتور و آشنایی با این مرد بزرگ بود .

 

ابتدا از خودتان برای ما تعریف کنید .

متولد دی ماه 1331 در اردبیل هستم . پدرم ابتدا در کار آزاد فعالیت داشت ولی پس از مدتی به دلیل اینکه شم اقتصادی نداشت ورشکست شد و به کار اداری و امور حسابداری روی آورد چیزی که من هم از پدرم به ارث بردم و شم اقتصادی خوبی ندارم . کار پدرم پس از مدتی به به روستایی در دشت مغان با مزایایی خوب انتقال یافت و با گذشت حدود 3 سال با سرمایه ای که بدست آورده بود خانه ای در تهران خرید و به دلیل انتقال کارش به پایتخت من نیز از حدود 5 سالگی با خانواده به تهران آمدم . منزل ما در اطراف محله خانی آباد بود و حدود سال 42 به نارمک آمدیم و آغاز مدرسه من در دبستان هوشمند بود .

علاقمندی شما به کاریکاتور از کجا شروع شد .

من از بچگی نقاشی خوبی داشتم و برخی مدیران و معلمان مشوق خوبی بودند به طوری که در کلاس دوم و سوم دبستان به بعد همیشه در مسابقات ناحیه برنده و نفر اول مسابقه نقاشی می شدم . نقاشی در من به صورت ذاتی بود و همیشه به طنز مطلبی را می گویم که : از بچگی کاغذهای اداری پدرم را خط خطی می کردم و اگر کاغذی نبود دیوارهای خانه را خط خطی می کردم و اگر پدر ومادرم مانع من می شدند اعصاب آنها را خط خطی می کردم و درادامه راه با کاریکاتورهایم اعصاب مسوولین را خط خطی می کنم ( با خنده ). تا کلاس نهم درس نقاشی داشتیم و در دبیرستان چون برخی درس ها سخت شد و بیشتر تمایل من هم به نقاشی بود بعضی دبیران برخوردی دوگانه داشتند . تفریح من هم  کشیدن کاریکاتور چهره دبیران بود که بعضی ها من را از کلاس درس اخراج می کردند و برخی ها هم انتقاد پذیر بودند و من را تشویق می کردند . یادم هست یکی از دبیران خیلی خشن بود ولی وقتی کاریکاتور خودش را دید گفت : خیلی شبیه من شده و خوشش آمد . در سال 50 در رشته طبیعی دیپلم گرفتم و همان موقع در کنکور شرکت کردم و در 3 رشته هنرهای تزئینی دانشگاه هنر ، مدرسه تلویزیون و سینما و مترجمی زبان انگلیسی قبول شدم ولی خانواده گفتند بهتر است در رشته مترجمی ادامه تحصیل بدهی تا درآمد مالی بهتری داشته باشی و من با اینکه به هنر و همچنین سینما علاقه زیادی داشتم همیشه به شوخی میگم : بین هنر وسینما شیر یا خط انداختم و سومی را که زبان باشد انتخاب کردم ! ولی خواندن زیان هم مشکل بی سرو زبانی من را حل نکرد و به همین دلیل به زبان تصویری روی آوردم !

ورود شما به دنیای حرفه ای کاریکاتور چطور اتفاق افتاد .

من در مجله کاریکاتور مرحوم محسن دولو ابتدا به صورت یکی از خواننده ها آثاری ارسال می کردم و پس از آن ایشان من را به همکاری دعوت کرد . هم زمان به دلیل اینکه به زبان انگلیسی مسلط بودم کاریکاتوری با موضوع جنگ خاورمیانه برای مجله کاریکاور میدست آمریکا در سال 1349 ارسال کردم و خوشبختانه این کاریکاتور چاپ شد . برای فردی تازه کار مثل من چاپ کاریکاتور در مجلات داخلی بسیار لذت بخش بود چه رسد به اینکه در مجله خارجی چاپ شود و از آن اتفاق بسیار برای مشوق خوبی بود ضمن اینکه هم زمان طرح های من در مجله کاریکاتور در کنار آثار افرادی چون درم بخش و لطیفی کار می شد و این خود افتخاری بود.

    

و چه شد به کاریکاتورهای ورزشی روی آوردید ؟

در همان ایام به دلیل اینکه خودم فوتبال بازی می کردم و علاقه زیادی هم ورزش و به خصوص فوتبال داشتم در استادیوم ها به تماشای مسابقات می رفتم . من سبک خاص خودم را داشتم بطوری که برخی صحنه هایی که از سوی عکاسان مثل مرحوم زرافشان شکار می شد را به صورت کاریکاتور درمی آوردم و برخی مواقع هم که خودم از نزدیک بازی ها را تماشا می کردم صحنه ها و فیگورهای زیبای فوتبالیست ها را که نمی شد عکاسی کرد را تجسم می کردم و این صحنه ها را با تخیل و قلم خودم می کشیدم . علاقه دیگری که داشتم کشیدن چهره فوتبالیست های معروف بود . یادم هست چهره فوتبالیست های معروف خودمان را مثل جلال طالبی ، علی پروین ، همایون بهزادی ، پرویز قلیچ خانی ، علی جباری و .... رامی کشیدم و پس از پایان بازی هایشان از آنها روی کاریکاتورهایشان امضا می گرفتم و اکثرا از این آثار استقبال می کردند . همین کار را نیز برای فوتبالیست های خارجی نیز انجام دادم که کارهای خوبی از کار درآمد .

شرایط کار آن موقع چطور بود ؟

در دوران قبل تا پیروزی انقلاب سوژه های زیادی به مناسبت آن دوران کار کردم و در سال 56 تا 60 در موسسه کیهان مشغول کار بودم و در آن دوران با افرادی چون آقایان اسدالهی ، رویین پور و محتشمی در بخش ورزشی نیز آشنا شدم .  پس از آن به دلایلی به انتشار گاه نامه هایی ورزشی و سینمایی با هزینه شخصی روی آوردم . یکی از این گاه نامه ها که به صورت آلبوم در سال های 61 تا 63  چاپ و انتشار یافت به ستاره های جام جهانی فوتبال اختصاص داشت . فیگورها و نحوه بازی کردن ستاره های فوتبال جهان از جمله بابی چارلتون ، گوردون بنکس ، جف هرست ، توستائو ، جرزینهو ، کرایف و ...که بسیار با خوب بود . در این کاریکاتورها به جزییات کار دقت زیادی می کردم از جمله نوع بازی ، پوشش ، شخصیت و...که اخیرا نیز یکی از این کاریکاتورها را که به ماریوکمپس اختصاص داشت را در اینستاگرام استوری کردم  و خود ماریوکمپس پیام تشکر گذاشت . در دهه 60 مدتی را نیز در روزنامه ابرار حضور داشتم .

 

فکر انتشار مجله طنز وکاریکاتور از کجا آمد ؟

ادامه انتشار گاه نامه ها به لحاظ مالی درآمدی نداشت و فقط هزینه خود را تامین می کرد و سودی نداشت لذا در سال 1363 درخواست امتیاز نشریه طنز و کاریکاتور را دادم که در نهایت پس از پی گیری ها و گذشت 6 سال ، در دی ماه سال 1369 با موافقت وزارت ارشاد نخستین شماره بیرون آمد . در آن سال ها تیراژ نشریه حدود 25 هزار نسخه بود و حتی تا 40 هزار نسخه نیز رسید اما الان به دلیل برخی مشکلات از جمله شرایط اقتصادی ، کم شدن نشریات کاغذی و روی آوردن مردم به اینترنت و فضای مجازی و کم بودن عادت مطالعه در ایران آن استقبال قبل انجام نمی شود و به همین دلیل تیراژ مجله به 3000 نسخه کاهش یافته است . البته سراغ دارم در کشوری همسایه ما ترکیه هنوز استقبال زیادی از نشریات کاغذی انجام می شود و در کشور ما به این صورت نیست . نشریه طنز و کاریکاتور دارای حامی مالی و اسپانسر نیست چون اعتقاد دارم روی روند سوژه یابی اثر منفی داره و در نبود اسپانسرها می توان کار را آزاد و بدون قید و بند انجام داد .

لطفا درباره سبک طنز و کاریکاتور صحبت کنید .

مجله طنز و کاریکاتور به سوژه های هنری و ورزشی اختصاص دارد و به هیچ عنوان من سوژه سیاسی کار نمی کنم و از جمله به دلیل علاقه خودم به ورزش بسیاری از عناوین به ورزش و به خصوص فوتبال و همچنین قهرمانان ورزش ایران اختصاص دارد و از قهرمانان هر از گاهی دعوت می کردم و از آنها سووالات خاصی درباره وضعیت سیاست ، هنر و ورزش می کردم . به عنوان مثال یادم هست از یکی از فوتبالیست ها معروف سووال کردم گلر بهتر پنالتی می گیرد یا داور ؟ که با تعجب آنان همراه بود یا درباره شخصیت های روز سیاست جهان مثل گورباچف از آنها می پرسیدم و حتی می گفتم کاریکاتوری به قلم خودشان از بازیکنان دیگر بکشد . همچنین با همکاری برخی علاقمندان و دوستان در اروپا در دهه 70 و 80 با بازیکنانی مثل میشل پرودوم و انزوشیفو گفتگو داشتیم . یک بار گفتگویی با رودی فولر داشتم و از او سووال کردم چرا توپ گرد است که با تعجب بسیار من را نگاه کرد و پاسخی نداشت . در آن زمان همواره سعی می کردیم جانبداری صرف از تیم های قرمز و آبی نداشته باشیم و اگر بازیکن پرسپولیسی به دفتر نشریه دعوت می کردیم می گفتیم کاریکاتور بازیکن استقلال را بکشد و بلعکس و هدفم یک کار فرهنگی بود با جهت دور شدن از تعصبات بود . یادم هست در روی جلد یکی از آن شماره ها تیم استقلال که قهرمان جام میلز شده بود را کشیدم و در پایین یک نفر داد می زد قرمزته !

چه جوایز و افتخارات در کاریکاتور های ورزشی داشتید.

در نمایشگاه المپیک ورزشی آنکونا ایتالیا در سال 1989 کاریکاتوری  طراحی و ارسال کردم که به جای پرتاب توپ بسکتبال به هوا  بازیکنان جام قهرمانی را پرتاب کرده و همه به دنبال آن بودند  که  خوشبختانه برنده جایزه نخست شد .  همچنین در نمایشگاهی در اوکراین برای کشیدن تیم فوتبال اسپانیا که قهرمان جام جهانی 2010 شده بود جایزه به من اختصاص یافت و همچنین کاریکاتور های پل گاسکویین در مجله شوت انگلیس ، مارادونا در موندیال فرانسه ، تیم کره جنوبی در نمایشگاهی در این کشور و تیم ایتالیا در جام جهانی 1990 و چهره های بازیکنان معروف آن زمان آلمان مثل بره مه و... در مجله مگزین آلمان چاپ شد . خوشبختانه به دلیل تسلط به زبان انگلیسی ارتباطات خارجی و بین المللی من خوب بود .

طرفدار چه تیم ها و بازیکنانی هستید ؟

در تیم های ملی آرژانتین به دلیل داشتن بازیکنانی مثل مارادونا و مسی ، در تیم های ملی اروپایی فرانسه و در تیم های باشگاهی رئال مادرید و بارسلونا را دوست دارم . اما در بازیکنان طرفدار زیدان هستم چون به لحاظ تکنیک فنی و نوع بازی کردن و همچنین روحیات اخلاقی که دارد به خصوص عکس العمل خاص در فینال جام جهانی 2006 طرفدارش هستم . اما در کشورمان مرحوم تختی را به لحاظ جوانمردی و فتوت با شخصیت درونی خاص خودش دوست دارم.

ودر انتهاچه صحبتی دارید ؟

اگر قدری فرصت طلب بودم شرایط مالی من الان بسیار بهتر بود اما در حال حاضر بعد از 30 سال کار کردن به لحاظ روحی و جسمی خسته شده ام اما هنوز خلاقیت و نوآوری کاری دارم ولی انگیزه ام پایین است .

باسپاس از شما استاد گرامی . 

 

 برخی از جوایز و داوری‌ها :

جوایز
 
جواد علیزاده تا کنون ۳ جایزه‌ی داخلی و حدود ۳۰ جایزه‌ی بین‌المللی را نصیب خود کرده است که برخی از مهم ترین جوایز او عبارتند از:
 
مقام اول کاریکاتور چهره در جشنواره آنگلت فرانسه ۱۳۶۹
 
جشنواره تولنتینو ایتالیا: ۳ بار در سال‌های ۱۳۷۰-۱۳۷۲-۱۳۷۴
 
مدال نخل نقره‌ای بوردیگرا ایتالیا ۱۳۷۵
 
مقام اول جشنواره آنکارا ۱۳۸۶
 
نشان لیاقت سازمان ملل ۱۳۹۰
 
جایزه اول فستیوال آیدین دوغان ترکیه ۲۰۱۲/ ۱۳۹۱
 
داوری‌ها
 
در فستیوال کارتون اسکوپیه۱۳۶۵
 
فستیوال کارتون آنگلت فرانسه ۱۳۷۰
 
جشنواره کارتون دوبی-امارات ۱۳۸۱
 
جشنواره کارتون مانیسا-ازمیر ترکیه۱۳۸۷
 
دوسالانه‌های بین‌المللی کارتون تهران در سالهای ۷۲-۷۴-۷۶-۸۴-۸۶ و…
 
جشنواره بین المللی هنرهای تجسمی جوانان ـ‌ ارومیه
 

نشانی اینستاگرام استاد جواد علیزاده : javadalizade53 @
 

با تشکر از آقای مسعود فقیر بابت هماهنگی این گفتگو 

با دوستان خود این مطلب را به اشتراک بگذارید

نظرات ارسالی

نظر خود را با دیگران به اشتراک بگذارید

 Color SchemeMost of the Elements in Website Secondary MenuSecondary Menu Background Color Links ColorColor of Hyperlinks