مـقالات ســایت

مشت زني در جام حسنلو

🕔1394/09/28 0 Comments

با شروع عصر شهرنشيني ميدان بعنوان محل تمرکز فعاليت هاي اجتماعي ، سياسي و مذهبي شکل مشخص تري به خود گرفت  و به تدريج ساختمان هاي اداري و مذهبي در مجاورت ميدان شهر برپا شدند . قديمي ترين متن درباره محل مبارزه دو کشتي گير   در حماسه گيل گمش آمده است ؛ در اين متن اشاره شده که مبارزه در صحن مقابل دروازه معبد انجام شده است . ميدان هاي شهر مدور و يا مربع مستطيل بودند ؛ به طور مثال ميدان شهر فيروز آباد متعلق به اوايل دوره ساساني مدور بود و ميدان هاي دوره اسلامي چون ميدان هاي نيشايور مربع بودند . شايد قديمي ترين ميدان باقي مانده ميدان نقش جهان اصفهان متعلق به اوايل دوره صفوي باشد که    مي توان براساس آن به چگونگي شکل و اندازه ميدان ها پي برد . در ميدان نقش جهان انواع ورزش ها انجام      مي شد .

در جام حسنلو يکي از قديمي ترين صحنه هاي ورزشي مشت زني بازنمايي شده است . اين جام طلايي در حدود 1200 قبل از  ميلاد ساخته شده و 20 سانت ارتفاع و 28 سانت پهنا دارد . اين جام در کاوش هاي باستان شناسي محوطه باستاني حسنلو در    جنوب درياچه اروميه به دست آمده است . محوطه باستاني حسنلو مهم ترين شهر شمال غرب ايران در فاصله 1500 تا 700 قبل   از ميلاد بود و در حفاري هايي که در اين محل انجام شد آثار با شکوهي شامل برج و بارو ، تالار هاي ستوندار ، حياط هاي متعدد  خيابان و اشياي گوناگوني از جنس طلا ، نقره ، مفرغ ، آهن ، سفال ، جنگ افزار و زيورآلات به دست آمد . محققان اين شهر را  به قوم مانناها نسبت مي دهند . مانناها از اقوام مهاجر آريايي بودند که طي هزاره دوم قبل ميلاد در نواحي جنوب درياچه اورميه مستقر شدند و مقدمات تشکيل دولت هاي ماننا و ماد را فراهم کردند . ماننا در فاصله 1200 تا 700 قبل از ميلاد دولت کوچک    ولي قدرتمندي بود و براي استقلال خود مبارزات متعددي را با دولت هاي آشور و اوراتوها انجام داد و سرانجام در حدود 700    قبل از ميلاد به بخشي از دولت ماد تبديل شدند . ( پرادا، 1383 ،ص 152-148)

نفيس ترين اثر اين قوم که تاکنون به ما رسيده است جام زرين معروف به جام حسنلو است بروي اين جام صحنه هاي مختلفي از اساطير و اعتقادات مردم ماننا قلمزني شده است . مدارک نشان مي دهد که  اين جام براي مردم ماننا فوق العاده ارزشمند بوده است . زيرا عده اي در زمان حمله شديدي که همراه با آتش سوزي بوده است درصدد نجات آن بوده اند . در کنار جام اسکلت سه نفر که در حال خارج کردن جام از محل بوده اند بدست آمد و آن ها در حين تلاش براثر فروريختن ديوار جان خود را از دست داده اند . يکي از اين افراد که حامل جام بوده به سمت جلو و بر شانه راست به زمين مي افتد و دستکش آهني دست چپ وي به ديوار مقابل پرتاب مي شود و جام در زير بدن وي محفوظ مي ماند . اين دستکش قديمي ترين دستکشي است که به ما رسيده و قطعا ً از آن براي دفاع  و يا حمله استفاده مي شده است ( پرادا ، 1383،ص 130) .

کساني که اين جام را مطالعه کرده اند معتقدند که اين اثر بسيار خيره کننده است و نه تنها يک کار بزرگ هنري است بلکه بيش از  حد پرکار بوده و گيرايي آن در نيروي حيات نقش هاي آن است . نقش ها به وسيله يک نوار دو تسمه اي در بالا و يکتسمه اي در پايين محدود مي شود . صحنه ها بنا بر اهميتشان در يک يا دو رديف که تنها با خط فرضي تقسيم شده اند ؛ ترکيب يافته اند .

در بالاترين رديف سه خدا هر يک سوار بر يک ارابه هستند . زير پاي يکي از خدايان نبرد نيرومندانه اي در حال وقوع است . در اين نبرد پهلوان دامن کوتاهي به تن دارد که براي چنين مبارزه اي مناسب است و سبب آزادي حرکات اوست . پهلوان سينه خود را به عقب کشيده تا خود را براي زدن ضربه بعدي آماده کند . بدن اين پهلوان بسيار قوي و نشان از آمادگي وي در چنين مبارزه اي دارد . اين تصوير قديمي ترين سندي است که در آن انسان با دستکش با انسان –هيولايي در حال مبارزه است .

قطعاً اين مبارزه جنبه تفريح يا سرگرمي ندارد بلکه جنبه سمبليک دارد . در واقع اين پهلوان نماد نيروهاي خير است که عليه نيروهاي شر در حال مبارزه است . اين هيولا داراي سر و بالا تنه انسان و پايين تنه اش در کوهي محاط شده است . کوهي که پشت آن در عقب به شکل ماري با سر سه سگ يا گرگ به سوي بالا انحنا مي يابد . اسطوره شناسان پهلوان را نماد خداي هوا مي دانند  که بر عليه کوه در حال مبارزه است ( پردا، ص 134) . نکته جالب در اين جام نوع البسه پهلوان و دستگش هاي اوست که بي اختيا ورزش بکس و مشت زني را به ذهن انسان متبادر مي کند . مدارک متعددي وجود دارد که نشان مي دهد انسان از مشت هاي خود براي دفاع و حمله استفاده مي کرده است . بر روي آثار مفرغي و نقوش مهرهاي متعلق به هزاره سوم و دوم قبل از ميلاد همواره انساني ديده مي شود که با دست هاي خود در حال مبارزه با حيواناتي چون شير و گاو است . در دنياي باستان مبارزه با شير و گاو اختصاص به پهلوانان و پادشاهان داشت .  پهلوانان و شاهان براي نشان دادن بعد دنيوي قدرت خود مي بايست با شير و يا گاو مبارزه کنند و در صورت پيروزي حقانيت آن ها براي پادشاهي و يا پهلواني اثبات مي شد . همانگونه که بهرام ساساني براي به دست آوردن پادشاهي با دو شير مبارزه کرد .

بر روي يک قطعه پلاک عاج که از زيويه کردستان به دست آمده و به سده هشتم قبل از ميلاد تعلق دارد ، نبرد يک پهلوان را با  شير نشان مي دهد . در اين نقش پهلوان از محافظي براي جلوگيري از گاز گرفتن شير براي دست خود استفاده کرده است ( پرادا، ص179  ) . بعدها استفاده از دستکش براي حمله و يا دفاع در جنگ ها و مبارزات تن به تن اهميت فراوان يافت و سلحشوران از انواع دستکش هاي چرمي و فلزي براي حمله و يا محافظت از دست خود استفاده کردند . در دوره اسلامي سواران و جنگجويان ازانواع اين دستکش ها استفاده   مي کردند و سرانجام اين نوع دستکش ها و جنگيدن با مشت به اروپا رسيد و مقدمات مسابقات مشت زني در اروپا را فراهم کرد .

با دوستان خود این مطلب را به اشتراک بگذارید

نظرات ارسالی

نظر خود را با دیگران به اشتراک بگذارید

 Color SchemeMost of the Elements in Website Secondary MenuSecondary Menu Background Color Links ColorColor of Hyperlinks